In dit artikel
- • Wat is GLP-1 als hormoon
- • Hoe werkt GLP-1 in het lichaam
- • Wat is een GLP-1 receptor-agonist
- • Welke GLP-1 medicijnen zijn er
- • Hoeveel kan je afvallen met GLP-1
- • Voor wie is GLP-1 geschikt
- • Bijwerkingen en risico's
- • Wat kost GLP-1 in Nederland
Wat is GLP-1 als hormoon
GLP-1 staat voor glucagon-like peptide-1, een hormoon dat van nature wordt geproduceerd in de dunne darm. Wanneer je eet, geven cellen in de darmwand GLP-1 af in het bloed. Daar werkt het op meerdere organen tegelijk: de hersenen, de maag en de alvleesklier. Samen zorgen die effecten ervoor dat je verzadigd raakt, je bloedsuiker stabiel blijft en je niet te snel weer honger krijgt.
Het probleem is dat natuurlijk GLP-1 maar enkele minuten in het bloed circuleert voordat het wordt afgebroken door het enzym DPP-4. Bij mensen met obesitas of diabetes type 2 lijkt deze respons bovendien afgevlakt. Dat is waar GLP-1 medicatie inspringt.
GLP-1 medicatie is een synthetische versie van het hormoon die juist niet wordt afgebroken. Daardoor blijft de werking dagen tot een week aanhouden, in plaats van minuten. Dat zorgt voor het continue verzadigingseffect en de bloedsuiker-regulatie die het zo effectief maakt voor afvallen.
Hoe werkt GLP-1 in het lichaam
GLP-1 werkt via drie hoofdmechanismen die elkaar versterken. Het centrale effect is de remming van eetlust in de hypothalamus: GLP-1 activeert receptoren in het verzadigingscentrum waardoor je sneller vol zit en minder honger ervaart tussen maaltijden door.
Het tweede effect is vertraging van maaglediging. Voedsel blijft langer in de maag, waardoor de bloedsuiker minder snel piekt en de verzadiging langer duurt. Dit is ook de reden dat GLP-1 medicatie misselijkheid als bijwerking kan geven, vooral in de opbouwfase.
Het derde effect is in de alvleesklier: GLP-1 stimuleert de insuline-afgifte alleen wanneer de bloedsuiker te hoog is, en remt tegelijk de glucagon-afgifte. Daardoor is GLP-1 monotherapie veilig tegen hypoglykemie: in tegenstelling tot insuline veroorzaakt het zelden te lage bloedsuiker.
Wat is een GLP-1 receptor-agonist
Een GLP-1 receptor-agonist is een medicijn dat dezelfde receptoren activeert als het natuurlijke GLP-1 hormoon. 'Agonist' betekent letterlijk: een stof die een biologisch effect uitlokt door een receptor te activeren. In dit geval imiteert het molecuul GLP-1 maar blijft het veel langer actief.
Er zijn nu twee subklassen op de markt. Single-agonisten activeren alleen de GLP-1 receptor (semaglutide in Ozempic, Wegovy, Rybelsus; liraglutide in Saxenda). Dual-agonisten activeren GLP-1 én de GIP receptor (tirzepatide in Mounjaro en Zepbound), wat ze effectiever maakt voor gewichtsverlies. Een derde generatie, triple-agonisten zoals retatrutide, activeert daarnaast ook de glucagon-receptor.
Voor een diepere uitleg over de werkzame stoffen verwijzen we naar onze pagina's over semaglutide en tirzepatide.
Welke GLP-1 medicijnen zijn er
In Nederland zijn op dit moment vier GLP-1 medicijnen EMA-goedgekeurd en via apotheek verkrijgbaar: Saxenda (liraglutide, dagelijkse injectie), Ozempic (semaglutide, wekelijkse injectie voor diabetes), Wegovy (semaglutide, wekelijkse injectie voor obesitas) en Mounjaro (tirzepatide, wekelijkse injectie voor diabetes en obesitas).
Daarnaast is Rybelsus de orale tabletvorm van semaglutide, ook van Novo Nordisk. Mysimba is geen GLP-1 maar wordt soms in dezelfde context genoemd: het is een combinatie van naltrexon en bupropion en werkt via een andere weg op het beloningscentrum.
Verwacht in 2026-2028: retatrutide (Eli Lilly's triple-agonist, fase-3) en orforglipron (Eli Lilly's orale tablet, fase-3). Zepbound is de Amerikaanse versie van Mounjaro en niet in Nederland verkrijgbaar.
Hoeveel kan je afvallen met GLP-1
Het gewichtsverlies in klinische studies verschilt sterk per medicijn. Saxenda (liraglutide 3 mg) geeft gemiddeld 5-7% gewichtsverlies in 56 weken. Ozempic (semaglutide 1 mg) ongeveer 10-12% in 68 weken. Wegovy (semaglutide 2,4 mg) komt op 15-17%. Mounjaro (tirzepatide 15 mg) is op dit moment de meest effectieve EMA-goedgekeurde optie met 18-22% gewichtsverlies in 72 weken.
Belangrijk: deze cijfers zijn gemiddelden uit gecontroleerde trials, waar deelnemers ook intensieve leefstijlcoaching kregen. Real-world resultaten in een Nederlandse kliniek-setting liggen meestal 2-4% lager dan trial-cijfers, voornamelijk doordat patiënten minder strikt het dieet- en bewegingsadvies volgen.
Het effect bouwt op in de eerste 6-12 maanden en stabiliseert dan. Zolang de medicatie wordt voortgezet en de leefstijlveranderingen volgehouden, blijft het gewicht meestal stabiel. Bij staken van de medicatie zonder structurele leefstijlverandering komt het gewicht binnen 6-12 maanden grotendeels terug.
Voor wie is GLP-1 geschikt
De internationale richtlijnen voor GLP-1 bij gewichtsverlies hanteren als primair criterium: BMI van 30 kg/m² of hoger. Bij een BMI tussen 27 en 30 (overgewicht zonder obesitas) is GLP-1 ook geïndiceerd mits er sprake is van een of meer gewichtsgerelateerde aandoeningen zoals diabetes type 2, hypertensie, dyslipidemie of slaapapneu.
Voor patiënten met diabetes type 2 is GLP-1 inmiddels tweede keus na metformine bij onvoldoende glucose-controle. Mounjaro en Ozempic worden bij die indicatie vergoed vanuit de basisverzekering. Voor obesitas-indicatie zonder diabetes geldt strengere GVS-vergoeding waar slechts een deel van de patiënten voor in aanmerking komt.
Niet geschikt zijn mensen met een persoonlijke of familiale geschiedenis van medullair schildkliercarcinoom, MEN2-syndroom, actieve pancreatitis, zwangerschap, borstvoeding of ernstige overgevoeligheid voor de werkzame stof.
Bijwerkingen en risico's
De meest voorkomende bijwerkingen zijn gastro-intestinaal: misselijkheid (20-44%), diarree (10-30%), obstipatie (10-25%) en braken (10-24%). Deze treden vooral op in de opbouwfase en verdwijnen meestal na 4-12 weken zodra de dosering stabiel is. Het titratieschema (geleidelijke dosisverhoging) is specifiek ontworpen om dit te beperken.
Zeldzame maar serieuze bijwerkingen: acute pancreatitis, galblaasontsteking, galstenen door snel gewichtsverlies, verergering van diabetische retinopathie. Bij Wegovy en Mounjaro is in de SELECT- en SURMOUNT-trials een verlaging van cardiovasculaire events aangetoond, waardoor het netto risicoprofiel positief is.
Een specifieke aandacht is 'ozempic face' — verlies van gezichtsvolume door snel gewichtsverlies. Dit is geen GLP-1-specifiek effect maar een gevolg van fors gewichtsverlies in korte tijd. Het effect is grotendeels reversibel met collageen-rijke voeding en eventueel cosmetische interventies.
Wat kost GLP-1 in Nederland
De maandelijkse kosten lopen uiteen van €100 tot €250 afhankelijk van het middel en de dosering. Saxenda kost ongeveer €120-180 per maand, Ozempic €106-190, Wegovy €140-190, Mounjaro €200-400 (hoogst bij maximumdosis), Rybelsus €110-170.
Voor diabetes type 2 worden Ozempic en Mounjaro vergoed vanuit de basisverzekering na metformine. Voor obesitas-indicatie zonder diabetes worden GVS-criteria gehanteerd: Wegovy en Saxenda kunnen vergoed worden bij BMI ≥35 met aanvullende comorbiditeit en aangetoonde leefstijlinterventie.
Bij Go Leaner werken we met transparante maandelijkse all-in prijzen: medicatie + maandelijkse arts-controle + leefstijlcoaching + bloedonderzoek inbegrepen. Op onze prijzenpagina vind je de exacte tarieven per medicijn en programma.
Veelgestelde vragen
Gerelateerde artikelen
GLP-1 wordt altijd voorgeschreven door een BIG-geregistreerde arts na medische beoordeling. Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch consult.